{"id":433,"date":"2021-11-25T23:55:30","date_gmt":"2021-11-25T20:55:30","guid":{"rendered":"http:\/\/mustafasevdim.com\/?p=433"},"modified":"2022-12-28T00:32:03","modified_gmt":"2022-12-27T21:32:03","slug":"fotograf-makinesine-donusen-camera-obscura-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mustafasevdim.com\/index.php\/fotograf-makinesine-donusen-camera-obscura-ii\/","title":{"rendered":"Foto\u011fraf Makinesine D\u00f6n\u00fc\u015fen Camera Obscura-II"},"content":{"rendered":"\n

Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam<\/a>,<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kimyasal maddelerle sabitleme fikri Frans\u0131z baloncu, profes\u00f6r ve mucit Jacques Charles\u2019a aitti ama maalesef o bu s\u00fcreci belgeleyemeden \u00f6ld\u00fc. Neyse ki bu fikrin ona ait oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayan \u00f6nemli bir \u015fahidi vard\u0131; Fran\u00e7ois Arago\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Camera obscura geli\u015fimine kimya ile katk\u0131da bulunan ilk kad\u0131nlardan, kataliz kavram\u0131n\u0131 icat eden ve \u2018I\u015f\u0131k etkisi\u2019 alt\u0131nda \u2018foto kimyasal\u0131 \u2018n\u0131 azaltma\u2019 y\u0131 ke\u015ffeden \u0130sko\u00e7yal\u0131 bir kad\u0131n kimyager Elizabeth Fulhame<\/strong><\/a>,  <\/strong>\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile 1810 y\u0131l\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde b\u00fcy\u00fck be\u011feni toplad\u0131 ve Philadelphia Kimya Derne\u011fi’nin fahri \u00fcyesi oldu. Thomas P. Smith \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 tebrik ederken \u015f\u00f6yle diyordu;<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

“Bayan Fulhame kimyaya o kadar cesur iddialarla katk\u0131da bulundu ki cinsiyetinin bu bilime kat\u0131lmas\u0131n\u0131n ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131k inkar edemeyiz.”<\/p>\n\n\n\n

Bayan Fulhame’nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n etkisi alt\u0131nda a\u011f\u0131r metallerle bir bez par\u00e7as\u0131n\u0131 lekelemenin yolunu bulmakla ilgiliydi. \u0130lk defa bir kad\u0131n bu toplulu\u011fa kabul ediliyor ve bu olay belki de toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi ad\u0131na da ilk ad\u0131mlardan biri olmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Nic\u00e9phore Ni\u00e9pce 1816 da k\u00fc\u00e7\u00fck bir camera obscura ile, g\u00fcm\u00fc\u015f klor\u00fcr ile kaplanm\u0131\u015f ka\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmeyi ba\u015fard\u0131 ancak bu deneylerinde ka\u011f\u0131d\u0131n tamamen koyula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemenin bir yolunu bulamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1819 da Sir John Frederick William Herschel<\/a> sodyum tiyos\u00fclfat\u0131n g\u00fcm\u00fc\u015f halojen\u00fcrlerin bir \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011funu ke\u015ffetti ve Talbot ve Daguerre’ye bu “soda hipos\u00fclfitinin” (“hipo”) foto\u011fraf sabitleyici olarak “foto\u011fraflar\u0131 d\u00fczeltmek” i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fini ke\u015ffetti\u011fini bildirdi. Herschel 1839 da deneysel olarak uygulayarak onlar\u0131 kal\u0131c\u0131 hale getirecektir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Ni\u00e9pce<\/a>, 1822\u2019de kelimenin tam anlam\u0131yla “g\u00fcne\u015f \u00e7ekimi” anlam\u0131na gelen helyograf (Heliographie) olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6ntem<\/strong> geli\u015ftirdi. D\u00fcnyan\u0131n ilk kal\u0131c\u0131 foto\u011fraf g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc oldu\u011funa inan\u0131lan Papa Pius VII grav\u00fcr\u00fcn\u00fcn temasa maruz kalan bir kopyas\u0131n\u0131 yaratmak i\u00e7in bu s\u00fcreci kulland\u0131, ancak daha sonra ondan bask\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcnt\u00fc yok oldu.<\/p>\n\n\n\n

\u201cLe Gras’ta Pencereden Bak\u0131\u015f\u201d<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

1826\u2019da Judea’n\u0131n bit\u00fcm\u00fcyle (suya dayan\u0131kl\u0131 bir asfalt malzemesi) duyarl\u0131 hale getirilmi\u015f bir kalay plakas\u0131 kullanan Ni\u00e9pce, kal\u0131c\u0131 olarak sabitlenen ilk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn \u00fcreticisi olarak tarihe ge\u00e7ti. G\u00f6r\u00fcnt\u00fc Ni\u00e9pce \u2018nin helyograf dedi\u011fi y\u00f6ntem ile, sekiz saatte (kimi kaynaklar bir iki g\u00fcn diyor) bir camera obscurada yap\u0131ld\u0131. \u201cLe Gras’ta Pencereden Bak\u0131\u015f\u201d olarak bilinen foto\u011fraf 8\u201d x 6.5″ boyutunda ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Gernsheim Koleksiyonu<\/a>nun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

1829\u2019da ressam ve giri\u015fimci Louis-Jacques-Mand\u00e9 Daguerre ve Ni\u00e9pce, Heliography ve Daguerreotypes* \u00fczerinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak ve \u201cbulu\u015flar\u0131ndan \u00e7ok para kazanmak\u201d i\u00e7in on y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na anla\u015fma imzalad\u0131lar. 1833\u2019te Ni\u00e9pce\u2019nin aniden \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Daguerre dikkatini g\u00fcm\u00fc\u015f tuzlar\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 \u00f6zelli\u011fine yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. Daguerre \u00e7ok daha k\u0131sa bir pozlama ile yarat\u0131lan g\u00f6r\u00fcnmez derecede soluk bir “gizli g\u00f6r\u00fcnt\u00fc\u201dy\u00fc (latent image) geli\u015ftirdi\u011fi \u00f6nemli kimyasal ke\u015ffi ile c\u0131va buhar\u0131 kullanarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Daguerre\u2019nin \u201cgizli g\u00f6r\u00fcnt\u00fc\u201d y\u00fc ke\u015ffetti\u011fi y\u0131llarda, bir \u0130ngiliz bilim adam\u0131 ve mucit William Henry Fox Talbot<\/a>, yeni evlendi\u011fi e\u015fi ile \u0130talya’daki Como G\u00f6l\u00fc’n\u00fc ziyaret ederken, \u2018camera lucida\u2019 kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131 manzara \u00e7izimlerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kalitede olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, \u00e7izimleri otomatik olarak \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 bir ka\u011f\u0131da yapacak yeni bir makine hayal etti. Daguerre ve Ni\u00e9pce\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve elde ettikleri sonu\u00e7lardan habersiz olarak, 1830\u2019larda g\u00fcm\u00fc\u015f klor\u00fcr ile emprenye edilmi\u015f bir “hassas ka\u011f\u0131t” \u00fcreten Talbot, bu ke\u015ffi botanik \u00f6rneklerin kesin izlerini yapmak i\u00e7in kulland\u0131. Hassas bir ka\u011f\u0131da preslenmi\u015f bir yaprak veya bitki<\/a> yerle\u015ftirdi, bir camla kaplad\u0131 ve g\u00fcne\u015fe koydu. I\u015f\u0131k nerede olursa olsun, ka\u011f\u0131t karard\u0131, ancak bitki \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bloke etti\u011fi her yerde beyaz kald\u0131. Yeni ke\u015ffini \u201cfotojenik \u00e7izim sanat\u0131\u201d olarak adland\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1835 yaz\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini yakalamay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Bunu 1839\u2019a kadar a\u00e7\u0131klamayan Talbot, Daguerre’nin \u2018dagerotipi\u2019 icat etti\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan hemen sonra, deneylerine dayanarak bulu\u015fu ondan daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc. 1839 ocak ay\u0131nda Kraliyet Kurumunun bir toplant\u0131s\u0131nda birka\u00e7 ka\u011f\u0131t foto\u011fraf sergiledi, birka\u00e7 hafta sonra da y\u00f6ntem hakk\u0131nda eksiksiz detaylar verdi. Birka\u00e7 ay i\u00e7inde fark edildi ki Daguerre’nin y\u00f6ntemi ile Talbot’un y\u00f6ntemleri \u00e7ok farkl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Daguerre 1837 y\u0131l\u0131nda daha k\u0131sa s\u00fcrede pozlama ile elde edilen g\u00f6r\u00fcnmez derecede soluk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc, kimyasal olarak \u00e7ok daha iyi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kalitesinde elde etmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7inde insan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olan ilk foto\u011fraf da (1839) Dagerreotypes* ile \u00e7ekilmi\u015ftir. Soka\u011f\u0131n kalabal\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7ekim s\u00fcresi 10 dakikan\u0131n \u00fczerinde oldu\u011fundan, sadece ayakkab\u0131s\u0131n\u0131 boyatan adam g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

*(Daguerrotypes olarak adland\u0131r\u0131lan y\u00f6ntem y\u00fczeyde, buhara maruz b\u0131rak\u0131lan ince g\u00fcm\u00fc\u015f iyod\u00fcr kapl\u0131 bir bak\u0131r plakan\u0131n, camera obscurada \u0131\u015f\u0131\u011fa maruz b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

O y\u0131llarda toplumun farkl\u0131 kesimlerinde ressamlara portre yapt\u0131rmak gelenek haline gelmi\u015fti. Sanayi Devrimi ile kalabal\u0131kla\u015fan \u015fehirde, \u00e7ok zaman gerektiren ve pahal\u0131 bir y\u00f6ntem olan portre talebi, resim yerine a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak o g\u00fcn\u00fcn polaroid filmi sayabilece\u011fimiz dagerotip ile kar\u015f\u0131land\u0131. Abraham Lincoln’\u00fcn 1846’da ABD Kongre \u00dcyesi se\u00e7ildi\u011finde, do\u011frulanm\u0131\u015f ilk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc bir dagerotip idi.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Bulu\u015funu kabul ettirmek i\u00e7in zorluklar ya\u015fayan Daguerre i\u00e7in, arkada\u015f\u0131 Paris Rasathanesi m\u00fcd\u00fcr\u00fc Fran\u00e7ois Arago\u2019nun 1839\u2019da Frans\u0131z Bilimler Akademisi\u2019nde bir konu\u015fma yapmas\u0131 gerekti. Daguerre’nin st\u00fcdyosundaki \u00f6rnekleri inceleyenler g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri heyecanla \u00f6vd\u00fcler ve dagerotip haberleri h\u0131zla yay\u0131ld\u0131. Sonras\u0131nda Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmeti bu bulu\u015fu satin ald\u0131. Bu sayede hem Daguerre hem de Ni\u00e9pce\u2019nin varisi, o\u011flu Isidore Niepce \u00f6m\u00fcr boyu ayl\u0131k gelir elde ettiler.<\/p>\n\n\n\n

1840’\u0131n sonlar\u0131nda, Talbot -1839’da tan\u0131t\u0131lan dagerotip s\u00fcrecinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131- farkl\u0131 bir geli\u015ftirme s\u00fcreci \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zne parlak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndaysa gizli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn bir iki dakika i\u00e7inde kamerada \u00fcretilmesi gerekiyordu. G\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na maruz kalmaktan korunan ka\u011f\u0131t daha sonra kameradan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve gizli g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kimyasal olarak tamamen g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bu b\u00fcy\u00fck geli\u015fme 1841’de halka ve \u201ccalotype\u201d veya \u201ctalbotype\u201c s\u00fcreci olarak tan\u0131t\u0131ld\u0131. Talbot ka\u011f\u0131t tabanl\u0131 bir s\u00fcrece ve negatif-pozitif bir s\u00fcrece ilk uygulayan, b\u00f6ylece g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar elektronik olmayan foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131\u011fa egemen olan \u00e7e\u015fitli geli\u015fmi\u015f negatif-pozitif s\u00fcre\u00e7lere \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti.<\/p>\n\n\n\n

“Kalotip<\/a>” veya “talbotip”, geli\u015fmekte olan bir y\u00f6ntemdi, Talbot, g\u00fcm\u00fc\u015f iyod\u00fcr kullanarak \u00f6nceki fotojenik \u00e7ekme s\u00fcrecini geli\u015ftirdi. Bu sayede, parlak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndaki nesneler i\u00e7in kamerada gereken pozlama s\u00fcresini yaln\u0131zca bir veya iki dakikaya indi. Yar\u0131 saydam kalotip negatif, basit temasl\u0131 bask\u0131 ile istenildi\u011fi kadar \u00e7ok say\u0131da pozitif bask\u0131 \u00fcretilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131larken, yap\u0131lan bask\u0131larda ka\u011f\u0131d\u0131n dokusu ve lifleri, keskin ve net olan dagerotip k\u0131yasla biraz daha grenli veya bulan\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye yol a\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Bo\u011fulmu\u015f bir adam\u0131n portresi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bu tarihlerdeki s\u00fcre\u00e7lerden bahsederken Hippolyte Bayard<\/a>\u2019 tan bahsetmeden ge\u00e7mek olmaz. Bayard,<\/p>\n\n\n\n

1839\u2019da kendi foto\u011fraf s\u00fcrecini icat etti ve d\u00fcnyan\u0131n ilk halka a\u00e7\u0131k sergisini sundu. Ayr\u0131ca di\u011ferlerinden daha \u00f6nce foto\u011fraf\u0131 icat etti\u011fini iddia ediyordu. Daguerre’nin tekni\u011fi gibi \u201cdo\u011frudan pozitif\u201d s\u00fcrecini kullan\u0131yor, Talbot’unki gibi ka\u011f\u0131t \u00fczerine foto\u011fraf \u00e7ekiyordu. Her foto\u011fraf i\u00e7in otuz dakikal\u0131k bir pozlama yapmas\u0131 gerekiyordu. Frans\u0131z Bilimler Akademisinde s\u00fcrecinin ilan\u0131n\u0131 ertelemesi i\u00e7in Daguerre\u2019nin arkada\u015f\u0131 Arago taraf\u0131ndan ikna edilmi\u015fti ve1840\u2019ta ekipman alabilmek i\u00e7in s\u00fcrecinin detaylar\u0131n\u0131 para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Frans\u0131z bilimler akademisine vermi\u015fti. Adaletsizli\u011fe maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hisseden Ballard,<\/p>\n\n\n\n

Bo\u011fulan Bir Adam Olarak Otoportre ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi ilk sahneleme foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00fcretti ve arkas\u0131na \u015funlar\u0131 yazd\u0131:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

\u201cBurada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz ceset, size g\u00f6sterilen s\u00fcrecin mucidi Bay Bayard’a ait. Bildi\u011fim kadar\u0131yla bu yorulmak bilmez deneyci, ke\u015ffi ile yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r me\u015fgul. Akademi, Kral ve resimlerini g\u00f6ren herkes, \u015fu anda sizin gibi kusurlu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesine ra\u011fmen, \u015fu anda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi onlara hayran kald\u0131lar. Bu ona \u00e7ok \u015feref kazand\u0131rd\u0131 ama tek bir kuru\u015f getirmedi. Bay Daguerre i\u00e7in \u00e7ok c\u00f6mert olan h\u00fck\u00fcmet, Bay Bayard i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi ve zavall\u0131 adamca\u011f\u0131z kendini bo\u011fdu. Ah insan karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ! Uzun s\u00fcre sanat\u00e7\u0131lar, gazeteciler ve bilim adamlar\u0131 onunla ilgilendiler. Birka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr morgdayd\u0131 ve kimse onu tan\u0131mad\u0131 ve sormad\u0131. Bayanlar ve baylar, koku alma duyunuzu rahats\u0131z edece\u011finden endi\u015felenseniz iyi olur, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6zlemleyebilece\u011finiz gibi, beyefendinin y\u00fcz\u00fc ve elleri bozulmaya ba\u015flad\u0131\u201d<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Bayard’\u0131n imaj\u0131 i\u00e7in; sahte bir foto\u011fraf\u0131n bilinen ilk \u00f6rne\u011fi, ilk fotografik pratik \u015faka ve bir foto\u011fraf\u0131n ilk kez propaganda \/ protesto olarak kullan\u0131lmas\u0131 da diyebiliriz. \u00dcretilen bu foto\u011fraf, foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n 1839’daki resmi \u201cba\u015flang\u0131\u00e7\u201d tarihi olarak kabul edilebilecek tarihten sadece bir y\u0131l sonra al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Mercekler<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Kimya ile ilgili bu geli\u015fmelere paralel olarak kullan\u0131lan objektifler de geli\u015fti. Daha \u00f6nce Ni\u00e9pce’ye lensler sa\u011flayan Charles Chevalier, 1841’de g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme i\u00e7in yar\u0131m boyutlu bir plaka kullanan \u00e7ift kutu bir kamera yaratt\u0131. Chevalier’in kameras\u0131 daha h\u0131zl\u0131 bir lense sahipti, pozlama s\u00fcrelerini 3 dakikaya indirdi. Ayn\u0131 y\u0131l Frans\u0131z Marc Antoine Gaudin taraf\u0131ndan \u2018f\u2019 de\u011fi\u015fkenleri sa\u011flayan farkl\u0131 bir tasar\u0131m yarat\u0131ld\u0131. Bu tasar\u0131mda, kameraya farkl\u0131 miktarlarda \u0131\u015f\u0131k girmesini sa\u011flayan lensin \u00f6n\u00fcnde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 boyutta delik bulunan metal bir disk vard\u0131.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Ayn\u0131 d\u00f6nemde Almanya’da, Peter Friedrich Voigtl\u00e4nder, Joseph Petzval taraf\u0131ndan tasarlanan bir mercek kullanarak yakla\u015f\u0131k 3 in\u00e7 \u00e7ap\u0131nda dairesel resimler \u00fcreten konik \u015fekilli tamamen metal bir kamera tasarlad\u0131. Portre i\u00e7in \u00f6zel olarak yap\u0131lan ilk model olan tasar\u0131m ,f \/ 3.5 Petzval mercek ile  d\u00f6nemin di\u011fer t\u00fcm merceklerinden yakla\u015f\u0131k 30 kat daha h\u0131zl\u0131yd\u0131, ta ki  Carl Zeiss 1889’da anastigmat lensi piyasaya s\u00fcrene kadar..<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Dagerotip Amerika’da tan\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1850 -1860 y\u0131llar\u0131 i\u00e7inde, \u00fc\u00e7 genel kamera t\u00fcr\u00fc pop\u00fcler olarak kullan\u0131l\u0131yordu: \u2018Amerikan veya oluklu kutu kamera\u2019, \u2018Robert\u2019s tipi veya Boston kutusu\u2019 ve \u2018Lewis tipi kamera\u2019<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Dagerotip ke\u015ffinin ilk on y\u0131l\u0131nda keskinli\u011fi sayesinde st\u00fcdyolarda kullan\u0131lan y\u00f6ntem olmu\u015ftu. Bununla birlikte kalotipler ve onlardan yap\u0131lan bask\u0131lar, \u0130ngiltere ve Avrupa k\u0131tas\u0131nda -Fransa hari\u00e7-, esteti\u011fi \u00f6d\u00fcllendiren ve farkl\u0131la\u015ft\u0131rmak isteyen amat\u00f6r kalotistler aras\u0131nda pop\u00fcler kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu geli\u015ftirilmi\u015f kalotip s\u00fcrecinin estetik a\u00e7\u0131dan tatmin edici ilk kullan\u0131m\u0131, \u0130sko\u00e7 ressam David Octavius \u200b\u200bHill ve orta\u011f\u0131 Edinburgh\u2019lu foto\u011fraf\u00e7\u0131 Robert Adamson’un \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131. Adamson’un st\u00fcdyosu, “Rock House<\/a>“, Edinburgh’daki Calton Hill’de foto\u011fraf deneylerinin merkezi oldu.1843’te Hill, \u0130sko\u00e7ya \u00d6zg\u00fcr Kilisesi’ni olu\u015fturan bakanlar\u0131n bir grup portresini \u00e7izmeye karar verdi. Talbot\u2019un s\u00fcrecini bilen Sir David Brewster, Hill’e bu yeni tekni\u011fi kullanmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Hill daha sonra Adamson’dan da yard\u0131m alarak sadece kilise toplant\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcyelerini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ya\u015fam\u0131n her kesiminden insanlar\u0131n da dahil olmak \u00fczere y\u00fczlerce foto\u011fraf \u00e7ektiler. Tablo 23 May\u0131s 1843’te mecliste bulunan 1500 kadar ki\u015fiden 457 ki\u015fiyi g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1839’da, John Herschel ilk cam negatifi yapm\u0131\u015f, foto\u011fraf terimini icat etmi\u015fti. Foto\u011frafa negatif ve pozitif terimleri uygulayan da ilk ki\u015fi oldu. Ard\u0131ndan Slovak (Janez Puhar) Johann Augustin Pucher<\/a>,1841’de cam plakalarda foto\u011fraf yapmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem icat etti; 15 saniyede pozitif g\u00f6r\u00fcnt\u00fc    -portre-  \u00fcretilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Pucher, 17 Haziran 1852’de -biraz ge\u00e7 olmas\u0131na ra\u011fmen-, onur \u00fcyesi unvan\u0131n\u0131 ve Frans\u0131z “Acad\u00e9mie nationale agricole, manufactureriere et commerciale” den bir “Inventeur de la photographie sur verre<\/a>” (Cam \u00fczerine foto\u011fraf\u0131n mucidi) diplomas\u0131 ald\u0131. Pucher’\u0131n Slovak ulusal kimli\u011fine ve foto\u011fraf biliminin geli\u015fimine katk\u0131s\u0131n\u0131 kabul eden Slovakya, 2014’\u00fc \u201cPucher Y\u0131l\u0131\u201d ilan etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

1847’de Nicephore Ni\u00e9pce’nin kuzeni, kimyager Ni\u00e9pce St. Victor, alb\u00fcmin em\u00fclsiyonlu cam plakalar yap\u0131labilecek bir bulu\u015fu yay\u0131nlad\u0131; Philadelphia’n\u0131n Langenheim karde\u015fleri ve Boston’dan John Whipple ve William Breed Jones da 1840’lar\u0131n ortalar\u0131nda cam\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilir negatif y\u00f6ntemler icat ettiler.<\/p>\n\n\n\n

1851’de Frederick Scott Archer<\/a> (collodion) kolodyon* y\u00f6ntemini icat etti.<\/p>\n\n\n\n

 \u201cAlice Harikalar Diyar\u0131nda\u201d \u00e7ocuk kurgu roman\u0131 gibi kitaplar\u0131n yazar\u0131 ve matematik\u00e7i, foto\u011fraf\u00e7\u0131 Charles Lutwidge Dodgson (kalem ad\u0131 Lewis Carroll) bu s\u00fcreci kulland\u0131. “Bir Foto\u011fraf\u00e7\u0131n\u0131n D\u0131\u015far\u0131daki g\u00fcn\u00fc” hikayesinde bu y\u00f6nteme “Tablotype” ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti. 1854\u2019\u00fcn ba\u015flar\u0131nda, gazeteci, bohem, solcu ajitat\u00f6r, oyun yazar\u0131, karikat\u00fcrist ve havac\u0131 nam\u0131di\u011fer \u201cNadar<\/a>\u201d<\/strong> olarak tan\u0131nan Gaspard-F\u00e9lix Tournachon<\/a> , bir bankac\u0131 arkada\u015f\u0131n\u0131n deste\u011fi ile foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131k i\u015fine girmeye karar verdi. 1858\u2019de balondan ilk hava foto\u011fraflar\u0131n\u0131 da \u00e7eken ilk ki\u015fi oldu. Bu y\u00f6ntem ile d\u00f6nemin \u00f6nemli siyasi isimlerini ve ressamlar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekti.<\/p>\n\n\n\n

* \u201ckolodyon \u0131slak plaka i\u015flemi” ile e\u015fanlaml\u0131 olan kolodyon i\u015flemi, fotografik materyalin yakla\u015f\u0131k on be\u015f dakika i\u00e7inde kaplanmas\u0131n\u0131, duyarl\u0131 hale getirilmesini, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve geli\u015ftirilmesini ifade eder. Bunu i\u00e7in sahada kullan\u0131lmak \u00fczere ta\u015f\u0131nabilir bir karanl\u0131k oda gerektirir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Foto\u011fraf\u00e7\u0131lar lensin i\u00e7inden ge\u00e7en \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamak istediler. Artan duyarl\u0131l\u0131k \u0131slak kolodiyon s\u00fcreci 1851’de geli\u015ftirildi\u011finde, pozlama s\u00fcreleri \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131salt\u0131ld\u0131 ve ayarlanabilir duraklar pratik hale geldi. Se\u00e7ilebilir ilk duraklar, John Waterhouse’un ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 1858 Waterhouse duraklar\u0131yd\u0131. Bunlar, lens yap\u0131s\u0131n\u0131n yan taraf\u0131ndaki bir yuvadan monte edilmi\u015f, boyutland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f deliklere sahip pirin\u00e7 aksesuar plakalar\u0131yd\u0131.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

1880 civar\u0131nda, foto\u011fraf\u00e7\u0131lar a\u00e7\u0131kl\u0131k boyutunun alan derinli\u011fini etkiledi\u011fini fark edince diyafram kontrol\u00fc daha fazla \u00f6nem kazand\u0131 ve ayarlanabilir duraklar standart bir lens \u00f6zelli\u011fi haline geldi. \u0130ris diyafram\u0131, 1880’lerde ayarlanabilir bir lens durdurucu olarak kullan\u0131ld\u0131 ve 1900’lerde standart haline geldi. \u0130ris diyafram\u0131, on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda \u201ccamera obscura\u201dlarda yayg\u0131nd\u0131 ve Ni\u00e9pce, deneysel kameralar\u0131ndan en az birinde bir tane kullanm\u0131\u015ft\u0131 bile..<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

1839\u2019da daguerreotype ile ba\u015flayan foto\u011frafik s\u00fcre\u00e7, foto\u011fraf em\u00fclsiyonu ile kaplanm\u0131\u015f ince cam plakalar ile devam ederken,1884\u2019te ilk esnek foto\u011fraf rulosu George Eastman taraf\u0131ndan sat\u0131ld\u0131. Bu film ka\u011f\u0131t tabanl\u0131 bir kaplamayd\u0131. Eastman bu rulo filmi kullanmak i\u00e7in ilk kamera olan \u201cKodak\u201d kameray\u0131 geli\u015ftirdi. Pop\u00fcler hale gelen \u00fcr\u00fcn\u00fcn reklam slogan\u0131n\u0131 ise “Siz d\u00fc\u011fmeye bas\u0131n, gerisini biz hallederiz” idi.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Eastman<\/strong><\/a> \u2018\u0131n \u201cKodak” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi bu kamera ilk kez 1888’de sat\u0131\u015fa sunuldu. Sabit odakl\u0131 lensli ve tek deklan\u015f\u00f6r h\u0131z\u0131na sahip \u00e7ok basit bir kutu foto\u011fraf makinesiydi ve d\u00fc\u015f\u00fck fiyat\u0131yla t\u00fcketiciyi cezbediyordu. Kodak kullan\u0131c\u0131ya, i\u00e7inde 100 poz i\u00e7in yeterli filmle y\u00fcklenmi\u015f olarak sunuldu. Rulo bitti\u011finde ise i\u015flenmesi ve yeniden y\u00fcklenmesi i\u00e7in fabrikaya geri g\u00f6nderilmesi gerekiyordu.1900\u2019lerin sonuna do\u011fru kutu ve katlan\u0131r kameralar olmak \u00fczere bir\u00e7ok model geli\u015ftirdi. Foto\u011fraf filmi kullan\u0131m\u0131 sayesinde Eastman, 1900\u2019de basit ve ucuz bir kutu kamera olan \u201cBrownie\u201d ile kameran\u0131n, pahal\u0131 bir hobiden pratik bir ticari araca d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flad\u0131. Brownie \u00e7ok pop\u00fclerdi ve farkl\u0131 modelleri 1960\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar sat\u0131lmaya devam etti.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

“Kelebek” anlam\u0131na gelen le Papillon, tekli plaka tutucular\u0131ndaki cam plakalarda 45mm x 107mm stereoskopik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olu\u015fturan k\u00fc\u00e7\u00fck bir Frans\u0131z kamerayd\u0131<\/p>\n\n\n\n

No. 00 Cartridge Premo, Eastman Kodak’\u0131n o zamana kadarki en k\u00fc\u00e7\u00fck kutu foto\u011fraf makinesiydi, sadece 2,5 in\u00e7 uzunlu\u011fundad\u0131r! Menisk\u00fcs lensli basit bir d\u00f6ner deklan\u015f\u00f6re sahiptir ve refleks viz\u00f6r\u00fc yoktur. No. 00 Cartridge Premo\u2019da No.35 rulo film kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1905 ile 1913 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00f6nemli say\u0131da \u00fcretici 35 mm film kullanmaya ba\u015flad\u0131. 1913 y\u0131l\u0131nda Leica \u00fcreticisi olan Leitz\u2019de \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme sorumlusu Oskar Barnack, yeni geli\u015ftirdi\u011fi kompakt camera i\u00e7in 35 mm sinema filmi kullanmaya karar verdi. Fakat I.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu geli\u015ftirme s\u00fcreci, 1923-24 y\u0131llar\u0131na kadar uzad\u0131. Ve 1925\u2019te Leipzig Bahar Fuar\u0131’nda tan\u0131t\u0131lan Leica I<\/a> olumlu geri d\u00f6n\u00fc\u015fler al\u0131nca 35 mm nin konumu sa\u011flamla\u015fm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Y\u0131llard\u0131r \u00e7ift lensli kameralar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n yayg\u0131nla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk pratik \u00e7ift lensli kamera 1928\u2019de Franke & Heidecke Rolleiflex<\/strong><\/a> orta format TLR idi ve pop\u00fcler olmak i\u00e7in yeterince kompakt\u0131. 1933\u2019te Ihagee Exakta, 127 rulo film kullanan kompakt bir SLR tasar\u0131m\u0131n\u0131 piyasaya s\u00fcrd\u00fc. \u0130lk ger\u00e7ek 35 mm SLR tasar\u0131m\u0131 Sovyet Sport foto\u011fraf makines<\/strong>i<\/a>ydi.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

1934 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde daha ucuz bir model olarak 35 mm foto\u011fraf makinesi Kodak retina I piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131. Nispeten ucuz olsa da, \u00e7o\u011fu insan hala rulo film format\u0131n\u0131 tercih ediyordu. 1936\u2019da ucuz Argus A ve 1939\u2019da Argus C piyasaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc ve 1966 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 35 mm film t\u00fcm piyasaya hakim olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

1947\u2019ye kadar t\u00fcm SLR foto\u011fraf makineleri bel seviyesinde odaklanma ekranlar\u0131 ile dizayn edilmi\u015fti. 1947\u2019de Macar Duflex ve 1949\u2019da Leipzig fuar\u0131nda tan\u0131t\u0131lan Contax S (Carl Zeiss \u0130kon) ilk penta prizmaya sahip ilk SLR foto\u011fraf makineleri oldular.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde Uzak do\u011fuda ki geli\u015fmeler..<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

1919 \u2018da g\u00f6zl\u00fck cam\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in kurulan \u201cAsahi Kogaku Goshi Kaisha\u201d (1938\u2019de Asahi Optical ad\u0131n\u0131 alacakt\u0131) II d\u00fcnya sava\u015f\u0131na kadar kamera, d\u00fcrb\u00fcn ve sinema lensleri de \u00fcretmi\u015fti. Firma 1952\u2019de ilk japon SLR makine Asahiflex makineyi piyasaya s\u00fcrd\u00fc. Asahi Optical 1957\u2019de Do\u011fu Alman \u201cPentax\u201d \u0131 (\u201cpentaprism\u201d ve \u201cContax\u201d dan) sat\u0131n ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kore sava\u015f\u0131 b\u00f6lgeye gazeteci ve foto\u011fraf\u00e7\u0131 ak\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131 ve onlar Nikon ve canon gibi \u015firketlerin lenslerinden, b\u00f6lgedeki baz\u0131 \u00fcreticilerin kameralar\u0131ndan etkilenmi\u015flerdi. Bu etkiyi daha sonra Leica ve Contax kameralar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcyoruz. Amerikal\u0131 foto muhabiri David Douglas Duncan Kore sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Tokyo\u2019dayd\u0131 ve Nikon\u2019u pop\u00fcler hale getiren foto Muhabirlerinden biriydi. \u201cNikkor\u201d  Nikko aile \u015firketinin bir markas\u0131yd\u0131 ve daha sonra \u201cNikon<\/a><\/strong>\u201d ad\u0131n\u0131 alacakt\u0131. Firman\u0131n ad\u0131 \u201cg\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131\u201d anlam\u0131na gelen bir japon kasabas\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r. Nikon olarak de\u011fi\u015ftirilen marka ismi Zeiss ikon markas\u0131yla benzerli\u011fi nedeni ile Almanya\u2019da ticari marka olarak uzun s\u00fcre \u201cNikkor\u201d olarak kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yine bir Japon firmas\u0131 \u201cPrecision Optical Industry Co. Ltd.\u201d 1934\u2019te 35 mm kamera olan \u201cKwanon\u201d u \u00fcretti. \u0130lk y\u0131llarda optik cam i\u00e7in tesisi olmayan firma Leica\u2019n\u0131n bir kopyas\u0131 gibi olan Kwanon\u2019un (Canon) merceklerini \u201cNikkor\u201d dan temin etmekteydi. 1940 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Canon <\/a><\/strong>ilk X-ray kamera ve 1958 y\u0131l\u0131nda ilk zoom mercekli film kameras\u0131n\u0131 tan\u0131t\u0131yor olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1960’lara gelindi\u011finde SLR kamera bir\u00e7ok \u00fcst d\u00fczey kamera format\u0131 i\u00e7in tercih edilen tasar\u0131m haline gelmi\u015f, yirmiye yak\u0131n markan\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bir format olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

 \u201cCamera Obscura\u201d g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, teknoloji harikas\u0131 farkl\u0131 model ve teknik \u00f6zellikler ile hayat\u0131m\u0131z\u0131 foto\u011fraf makinesi olarak etkilemeye devam ediyor. K\u0131saca de\u011finmeye ve sizlerle foto\u011fraf makinesinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze geli\u015f hikayesini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131sa bir \u00f6zet olarak sunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131 dizisini  Walter Benjamin\u2019in bir paragraf\u0131 ile sonland\u0131r\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n

[On dokuzuncu] Y\u00fczy\u0131l ortas\u0131nda kibritin icad\u0131yla, ani bir el hareketinin bir dizi s\u00fcreci tetiklemesi \u015fek- linde ortak bir unsura sahip bir dizi yenilik meydana gelir. Bu geli\u015fme pek \u00e7ok alanda ger\u00e7ekle\u015fir;  somut \u00f6rnekleri i\u00e7inde, eski telefon modellerinin manyetolar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli \u00e7evirme i\u015finin yerini ahizenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hareketinin almas\u0131 vard\u0131r.  Bir \u015falteri indirip kald\u0131rma, jeton atma, d\u00fc\u011fmeye basma vb.  say\u0131s\u0131z el hareketi aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck sonu\u00e7lara yol a\u00e7an\u0131, foto\u011fraf\u00e7\u0131n\u0131n deklan\u015f\u00f6re basmas\u0131d\u0131r.  Parma\u011f\u0131n bir dokunu\u015fu bir olay\u0131 sonsuza kadar sabitlemeye yeterli olmu\u015f, foto\u011fraf makinesi tabiri caizse ana kendi biti\u015finin sars\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em>*<\/p>\n\n\n\n

Walter Benjamin: Selected Writings, 4: 1938\u20131940\nWalter Benjamin<\/a>\nEdited by Howard Eiland\nMichael W. Jennings\n<\/pre>\n\n\n\n
Kaynaklar :<\/h2>\n\n\n\n